Klasztor na Strahowie
Klasztor na Strahowie (czes. Strahovský Klášter) – klasztor założony około 1140 roku przez księcia Władysława II na szczycie wzgórza na zachód od Zamku Praskiego w Pradze.
W roku 1258 klasztor spłonął, odbudowany i przebudowany w stylu barokowym. Klasztor do czasu przejęcia przez komunistów w 1950 roku należał do zakonu Norbertanów. Klasztor słynie z zaliczanych do najpiękniejszych w Europie bibliotek mieszczących się w Sali Filozoficznej i Sali Teologicznej.
Akademia Arkadyjska
Akademia Arkadyjska - Accademia dell’Arcadia roku - towarzystwo muzyczne w Rzymie baroku . Akedemię założyła w 1690Krystyna Szwedzka , przebywająca w mięście papieża po abdykacji z tronu Szwecji w 1654 roku. Do Akademii należeli min: Alessandro Scarlatti , Bernardo Pasquini i Arcangelo Corelli. Kompozytorzy ci często organizowali wspólne koncerty. W kilku z nich wziął udział również Georg Friedrich Händel podczas swego pobytu we Włoszech (1705-1707). Akademia była najbardziej innowacyjnym środowiskiem muzycznym swych czasów.
Barok
Barok (z por. barocco - “perła o nieregularnym kształcie”) główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy: od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku[1]. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój
Szampierz
Szampierz w średniowieczu najemny wojownik specjalizujący się w “walce procesowej”. Szampierz stawał do walki, gdy proces mógł być rozstrzygnięty w formie pojedynku. Szampierze szkolili się w walce wieloma typami broni, ponieważ tradycja nakazywała stosowanie odpowiedniej broni do rozwiązywania określonego typu sporu.
Straż Dzienna
Straż Dzienna - jednostka Gwardii przybocznej Wielkiego chana Mongołów.
Powstała prawdopodobnie zaraz po ogłoszeniu Temudżina Czyngis-chanem (ok. 1182 roku), wraz z wyznaczeniem jej pierwszego dowódcy Ögöle Czerbgo na stolnika.
Na Wielkim Kurułtaju w 1226 roku została rozbudowana z 70 do 8 tysięcy żołnierzy stając się tym samym najliczniejszą jednostką gwardii. jej dowódcą pozostał Ögöle Czerbi a dowódcami poszczególnych minganów zostali mianowani: Buka z rodu Mukalego, Ałczidaj z rodu Ilügeja, Dödej-czerebi, Dokołku-czerebi, Czajan z rodu Dżürczedaja, Akutaj z rodu Ałcziego i Arkaj Kasar. Oddział tego ostatniego był być może wyróżniony gdyż według Tajnej historii Mongołów powołując go na dowódcę Czyngis-chan miał zaznaczyć, by jego mingan składał się ze specjalnie wybranych dzielnych wojowników. Straż została podzielona na cztery jednostki pełniące służbę na zmianę.
Suplika
Suplika (z łac. supplicare : błagać) – jest to pisemna prośba lub skarga, kierowana na ręce osoby wyżej stojącej w systemie feudalnym przez poddanego lub lennika tej osoby. Obecnie termin o znaczeniu historycznym.
Stosunek lenny
Stosunek lenny - stosunek prawny powstały z połączenia wasalstwa i beneficjum
Wasalstwo miało pochodzenie germańskie i było stosunkiem osobistym pomiędzy wasalem a seniorem. Wasal otrzymywał lenno w wyniku hołdu zwanego komendacją i zobowiązywał się do służby rycerskiej, bądź dworksiej. Z czasem utrzymanie drużyny stwawało się nieopłacalne i wasale osadzani byli na ziemi, ażeby móc się wyekwipować. Wykorzystano tutaj stosunek realny o rzymskiej genezie - Beneficjum, stanowiący wynagrodzenie za służbę bądź zasługi.
Wasal był zobowiązany do tzw. “auxillium et consillium” czyli służby rycerskiej i dworskiej. Z pierwszego zrodziła się średniowieczna armia feudalna, a z drugiego powstała kuria królewska.
Podsumowując stosunek lenny to stosunek personalno-realny powstały z połączenia wasalstwa z beneficjum, występujący w Średniowieczu głównie na zachodzie Europy.
Spór o inwestyturę
Spór o inwestyturę - spór między władcą Niemiec Henrykiem IV a papieżem Grzegorzem VII o mianowanie biskupów, co w istocie oznaczało panowanie nad ówczesnym światem.
Reformy kongregacji kluniackiej przyczyniły się do powstania wśród dostojników kościelnych idei uniwersalizmu papieskiego, czyli zwierzchności papieża nad władzą cesarską. Tymczasem w rzeczywistości sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. Począwszy od objęcia tytułu cesarskiego przez Ottona I w 962 r. następowało podporządkowanie papiestwa władzy cesarskiej. Otton I w zamian za obietnicę ochrony państwa kościelnego, uzyskał wpływ na wybór papieża - odtąd miało to następować za jego zgodą.
Po śmierci Henryka III, panujący wówczas papież Mikołaj II zdecydował się na wydanie w 1059 r. dekretu, który ustanawiał, że wybór papieża będzie dokonywany na zamkniętym konklawe. Prócz tego wprowadził celibat i zakaz przyjmowania inwestytury z rąk świeckich władców.
Na synodzie w 1075 r. papież Grzegorz VII potwierdził dotychczasowe reformy poprzedniego papieża. W istocie oznaczało to, że władza zwierzchnia będzie należała do papieża. Grzegorz VII zawarł swoje zamierzenia w dokumencie o nazwie Dictatus papae, zawierającym 27 tez, poświęconych polityce i zasadom, którymi powinien kierować się Kościół. Były to między innymi następujące zasady:
- papież mógł intronizować i detronizować władców świeckich w tym również cesarzy
- papież stoi również wyżej w hierarchii kościelnej od metropolitów.
- mógł również wyjmować spod posłuszeństwa poddanych władców, którzy postępowali niegodziwie
- to papież dzierżył insygnia władzy cesarskiej
To właśnie przyczyniło się do konfliktu z Henrykiem IV, który dążył do zwierzchnictwa nad papiestwem i wpływu na wybieranie papieży.
Konflikt rozpoczął się od sporu o zasadę wyboru na kluczowe arcybiskupstwo w Mediolanie. W toku wydarzeń doprowadził on do konfrontacji siłowej. Rozpoczął ją król niemiecki, ogłaszając 24 stycznia 1076 r. w Wormacji, w odpowiedzi na groźbę klątwy, detronizację papieża. W odpowiedzi 14 lutego tego samego roku papież zdetronizował króla nakładając na niego ekskomunikę i zwolnił jego chrześcijańskich poddanych z przysięgi na wierność. Henryk utracił poparcie, a ugrupowania opozycyjne wykorzystując sytuację jesienią podczas konfrontacji zagroziły ekskomunikowanemu królowi w Oppenheim i Triburze, żądając jego oczyszczenia w ciągu roku. Henryk uniknął pojmania i zimą wyruszył do warownego zamku w Canossie, aby się upokorzyć przed papieżem. Papież, naciskany przez otoczenie, udzielił mu rozgrzeszenia nie zmieniając jednak swoich zamiarów. W 1077 r. możnowładcy zdetronizowali Henryka IV wybierając antykrólem Rudolfa ze Szwabii. Grzegorz poparł Rudolfa, który niedługo potem zginął w bitwie. Po tych wydarzeniach, król urósł w siłę na tyle, aby ponownie ogłosić detronizację papieża. Zwołał dnia 25 czerwca 1080 r. synod do Brixen w Tyrolu i nakłonił przychylnie mu nastawionych biskupów niemieckich i włoskich do ustanowienia nowego antypapieża Klemensa III. Tym samym nie musiał już obawiać się po raz kolejny klątwy Grzegorza VII i mógł przystąpić do zbrojnego podporządkowania sobie Rzymu. Co nie przyszło mu łatwo, gdyż dopiero w 1084 roku wojska niemieckie zdołały wedrzeć się do Rzymu i dopilnować objęcia stanowiska przez antypapieża i koronacji Henryka IV na cesarza. Sukces okazał się nietrwały ze względu na Normanów którzy uwolnili papieża i zmusili cesarza do odwrotu. Sytuacja nie była jednak na tyle pewna aby Grzegorz VII mógł ponownie objąć tron stolicy Piotrowej. Dlatego też wycofał się wraz z Normanami na południe. Zmarł na wygnaniu w Salerno w 1085 roku.
Ostatecznie konflikt między cesarstwem a papiestwem został rozwiązany we wrześniu 1122 roku, na mocy konkordatu w Wormacji zawartego między papieżem Kalikstem II a cesarzem Henrykiem V. Postanowienia konkordatu zostały potwierdzone rok później na pierwszym soborze laterańskim.
Siedem sztuk wyzwolonych
Siedem sztuk wyzwolonych (łac. septem artes liberales, właściwie siedem umiejętności godnych człowieka wolnego) – podstawa wykształcenia w okresie późnej starożytności oraz średniowiecza. Owe siedem sztuk dzielone było na dwie mniejsze grupy – trivium i quadrivium.
Kanwą tego podziału było monumentalne, encyklopedyczne dzieło Warrona z Reate, zatytułowane Disciplinarum libri IX (Dziewięć ksiąg naukowych).
Termin pochodzi od Marcjanusa Kapelli, który w V wieku stworzył podręcznik wszystkich wykładanych w szkole nauk (składający się z siedmiu ksiąg) i nazwał je siedmioma sztukami wyzwolonymi. Kasjodor w VI wieku w swoich Institutiones dostosował podręcznik Kapelli na użytek Kościoła. W średniowieczu uzyskanie tytułu magistra siedmiu sztuk wyzwolonych stanowiło podstawę do dalszych studiów uniwersyteckich na kierunkach prawa, medycyny lub teologii.
Seniorat
Seniorat – stosowana w wiekach średnich zasada określająca porządek obejmowania tronu. Ustanawiana była często po podziale kraju między synów władcy i określała, że po jego śmierci władzę zwierzchnią ma każdorazowo sprawować najstarszy męski przedstawiciel rodu.